{"id":1211,"date":"2025-07-21T11:17:29","date_gmt":"2025-07-21T11:17:29","guid":{"rendered":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=1211"},"modified":"2025-07-21T13:05:49","modified_gmt":"2025-07-21T13:05:49","slug":"popfeminizm-czyli-kobieca-kultura-przelomu-tysiacleci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=1211","title":{"rendered":"Popfeminizm, czyli kobieca kultura prze\u0142omu tysi\u0105cleci"},"content":{"rendered":"\n<p>Sophie Gilbert w ksi\u0105\u017cce<strong> Girl on Girl. How Pop Culture Turned a Generation of Women Against Themselves<\/strong> opisuje kultur\u0119 pocz\u0105tku milenium jako wsteczn\u0105 wzgl\u0119dem feminizmu lat 90. W polskim symulakrum teza ta brzmi kontrowersyjnie, zw\u0142aszcza \u017ce w kinematografii znad Wis\u0142y kr\u00f3lowa\u0142y takie filmy jak ,,Psy\u201d W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego czy ,,Sara\u201d Macieja \u015alesickiego, gdzie protagonistki s\u0105 bynajmniej silnymi, pewnymi siebie i niezale\u017cnymi kobietami. Jednak warto wspomnie\u0107, \u017ce autorka skupia si\u0119 na popkulturze ameryka\u0144skiej i przede wszystkim p\u00f3\u017anych latach 90. Zauwa\u017ca, \u017ce po ruchu Riot Grrrl reprezentowanego przez Joan Jett i Patti Smith nasta\u0142 czas estetycznie pon\u0119tnych, ale opr\u00f3cz epatowania nago\u015bci\u0105 i zach\u0119cania do wiecznej zabawy nie maj\u0105cych nic dla m\u0142odych dziewczynek do przekazania Spice Girls. Mo\u017cna postawi\u0107 tez\u0119, \u017ce od tego czasu kapitalizm zamiast sprzedawa\u0107 idee zacz\u0105\u0142 handlowa\u0107 r\u00f3\u017cnej ma\u015bci towarami, kt\u00f3re girlsband promowa\u0142, od lizak\u00f3w po gumy do \u017cucia, a Girls Power sta\u0142o si\u0119 ju\u017c tylko has\u0142em reklamowym.<\/p>\n\n\n\n<p>Popularno\u015b\u0107 najpierw tabloid\u00f3w, p\u00f3\u017aniej wraz z rozwojem internetu portali plotkarskich, a tak\u017ce reality show doprowadzi\u0142a do trendu nastawiania kobiet przeciwko sobie, a tak\u017ce rezygnacji z prywatno\u015bci. Doskona\u0142ym tego zobrazowaniem by\u0142a rzekoma przyja\u017a\u0144 w\u00f3wczas b\u0119d\u0105cych na topie m\u0142odych celebrytek: Paris Hilton, Linsay Lohan i Britney Sprears, kt\u00f3rych opr\u00f3cz imprezowania i bycia na szczycie nic nie \u0142\u0105czy\u0142o, a ka\u017cdy pretekst do k\u0142\u00f3tni ni\u00f3s\u0142 te\u017c szans\u0119 na monetyzacj\u0119 ze skandalu. W tym akurat przypadku \u017ar\u00f3d\u0142em por\u00f3\u017cnienia by\u0142 syn greckiego magnata Stavros Niarchos. Kobiety zacz\u0119\u0142y rywalizowa\u0107 ze sob\u0105 o uwag\u0119, m\u0119\u017cczyzn, popularno\u015b\u0107, a droga do s\u0142awy zosta\u0142a znacznie u\u0142atwiona, wystarczy\u0142o wystawi\u0107 na widok publiczny swoje \u017cycie. Tak w ko\u0144cu zaistnia\u0142a ca\u0142a rodzina Kardashian\u00f3w, a wcze\u015bniej swoje triumfy \u015bwi\u0119ci\u0142a wspomniana ju\u017c Paris Hilton i Nicole Richie&nbsp; w pierwszej chyba takiej satyrze na elity jakim by\u0142 program ,,Simply Life\u201d, gdzie dziewczyny z wy\u017cszych sfer mia\u0142y zmierzy\u0107 si\u0119 z proz\u0105 zwyk\u0142ego \u017cycia, przy okazji robi\u0105c z siebie ignoranckie kretynki.<\/p>\n\n\n\n<p>W taki oto spos\u00f3b feminizm drugiej i trzeciej fali zosta\u0142 wyparty przez postfeminizm b\u0105d\u017a popfeminizm, akceptuj\u0105cy kultur\u0119 popularn\u0105, zamiast j\u0105 odrzuca\u0107. Wed\u0142ug tego za\u0142o\u017cenia kobiety osi\u0105gn\u0119\u0142y ju\u017c swoje prawa, wi\u0119c teraz mog\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 jak m\u0119\u017cczy\u017ani, czyli by\u0107 wyzwolone seksualnie i spo\u0142ecznie silne. W przypadku kobiet to wyzwolenie mia\u0142o polega\u0107 nie na edukacji czy do\u015bwiadczeniu zawodowym, ale na eksponowaniu swojego cia\u0142a, a wi\u0119c pewnej formie samouprzedmiotowienia. Co\u015b jak w tek\u015bcie piosenki Pink o znamiennym tytule ,,Stupid girl\u201d: ,,What happend to the dreams of a girl president? She\u2019s dancing in the video next to 50 Cent\u201d, kt\u00f3ra w teledysku parodiuje notabene wy\u017cej wspomniane celebrytki.<\/p>\n\n\n\n<p>Erotyzm w kulturze masowej by\u0142 dostrzegalny mniej wi\u0119cej od czas\u00f3w kontrkultury lat 60., by wspomnie\u0107 ,,Barbarell\u0119\u201d, ,,Ostatnie tango w Pary\u017cu\u201d czy ,,Nocnego Portiera\u201d, cho\u0107 i wcze\u015bniej by\u0142 zauwa\u017calny za spraw\u0105 filmu Louisa Banuela ,,Belle de jour\u201d z 1957 roku czy ,,I B\u00f3g stworzy\u0142 kobiet\u0119\u201d Rogera Vadima. Natomiast to, co nast\u0105pi\u0142o po tym to ewaluowanie erotyzmu w kierunku pornografii, kt\u00f3rego okresem kulminacyjnym by\u0142y p\u00f3\u017ane lata 90. i pocz\u0105tek lat dwutysi\u0119cznych. Jak twierdzi Gilbert by\u0142o to spowodowane og\u00f3lnym wzrostem popularno\u015bci pornografii, najpierw za spraw\u0105 coraz bardziej powszechnych kaset VHS, a p\u00f3\u017aniej internetu. Wed\u0142ug niej ten wojeryzm by\u0142 skutkiem epidemii AIDS w latach 80., kt\u00f3ry spowodowa\u0142 wi\u0119ksz\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 we wchodzenie w relacje seksualne z przypadkowymi osobami, a tym samym dawa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpiecznego rodzaju spe\u0142nienia seksualnego w zaciszu swojego domu. Za przyk\u0142ad podaje tytu\u0142 artyku\u0142u o Madonnie zamieszczonego w Newsweeku z 1992r., kt\u00f3ry brzmia\u0142 ,, W czasach, gdy uprawianie go sta\u0142o si\u0119 niezwykle niebezpieczne, ogl\u0105danie, my\u015blenie i czytanie o nim sta\u0142o si\u0119 konieczno\u015bci\u0105\u201d. W\u00f3wczas Madonna \u015bwi\u0119ci\u0142a triumfy, przekraczaj\u0105c kolejne granice kontrowersji jak w przepe\u0142nionym sadomasochistycznymi scenami teledysku ,,Justify My Love\u201d, a pornografia sta\u0142a si\u0119 form\u0105 sztuki. Bo do jej stylistyki si\u0119gali nie tylko tw\u00f3rcy kultury popularnej, ale te\u017c niezale\u017cni re\u017cyserzy jak cho\u0107by Lars von Trier czy Gaspar Noe.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 Gilbert opisuje kultur\u0119 2YK, to jej jednoznacznie nie pot\u0119pia. Dostrzega pewien regres wzgl\u0119dem pocz\u0105tku lat 90., bo seksualizacja na prze\u0142omie tysi\u0105cleci osi\u0105gn\u0119\u0142a szczyt. By\u0142 to czas, w kt\u00f3rym nastoletnia Spears ta\u0144czy\u0142a wymownie w stroju uczennicy do teledysku piosenki ,,Baby One More Time\u201d, Oscarem zosta\u0142 nagrodzony film ,,American Beauty\u201d o podstarza\u0142ym m\u0119\u017cczy\u017anie fantazjuj\u0105cym o kole\u017cance swojej c\u00f3rki, niepe\u0142noletnie w\u00f3wczas gwiazdy by\u0142y odpytywane przez dziennikarzy w programach typu talk show o swoj\u0105 inicjacj\u0119 seksualn\u0105, a popularn\u0105 rozrywk\u0105 by\u0142o odliczanie dni przed wej\u015bciem w doros\u0142o\u015b\u0107 si\u00f3str Olsen, by ju\u017c legalnie m\u00f3c roztacza\u0107 erotyczne wizje wzgl\u0119dem gwiazd Disneya. Bo do czas\u00f3w #metoo to rzekome wyzwolenie cz\u0119sto realizowa\u0142o si\u0119 w coraz silniejszej pozycji m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy nierzadko nadu\u017cywali swojej w\u0142adzy wzgl\u0119dem m\u0142odych dziewczyn. Jak na przyk\u0142ad Terry Richardson, niegdy\u015b znany ze stylu porno-chic topowy fotograf, pracuj\u0105cy dla takich marek jak Marc Jacobs czy Yves Saint Laurent, a tak\u017ce magazyn\u00f3w Rolling Stone, GQ, Vouge i Vanity Fair, kt\u00f3ry w okresie swojej \u015bwietno\u015bci molestowa\u0142 i napastowa\u0142 modelki, co przez wiele lat by\u0142o ignorowane przez \u015brodowisko celebryckie, zreszt\u0105 tak jak w przypadku Harveya Weinsteina czy Jeffreya Epsteina.<\/p>\n\n\n\n<p>Zauwa\u017ca jednocze\u015bnie, \u017ce obecnie mamy do czynienia z coraz bardziej \u015bwiadomymi siebie m\u0142odymi kobietami, kt\u00f3re posiadaj\u0105 o wiele wi\u0119cej narz\u0119dzi do dekonstruowania rzeczy, by zwalcza\u0107 seksistowskie i mizoginistyczne wzgl\u0119dem nich zachowania. Potrafi\u0105 te\u017c wykorzystywa\u0107 potencja\u0142 swojego cia\u0142a, ale na w\u0142asnych warunkach, czego przyk\u0142adem jest cho\u0107by Sabrina Carpenter, czy wcze\u015bniej Miley Cyrus. Ta ostatnia, by odci\u0105\u0107 si\u0119 od wizerunku grzecznej gwiazdy Disneya, kt\u00f3ry czerpa\u0142 niewsp\u00f3\u0142mierne w stosunku do artystki zyski z popularno\u015bci serialu ,,Hannah Montana\u201d, postanowi\u0142a specjalnie zmieni\u0107 sw\u00f3j wizerunek na bardziej drapie\u017cny i cz\u0119sto kontrowersyjny (s\u0142awny ju\u017c teledysk do ,,Wrecking Ball\u201d, gdzie p\u00f3\u0142naga Cyrus ko\u0142ysze si\u0119 na kuli, albo gdy na gali MTV Music Awards 2013 ociera si\u0119 o krocze Robina Thicke\u2019a). Innym przyk\u0142adem zupe\u0142nie odmiennego podej\u015bcia do kobiecej seksualno\u015bci prezentuje Lena Dunham. Jej serial ,,Dziewczyny\u201d jest nie tylko hipstersk\u0105 odpowiedzi\u0105 na ,,Seks w wielkim mie\u015bcie\u201d opowiadaj\u0105cym o zmaganiach millenials\u00f3w z Nowego Jorku, ale te\u017c przedstawieniem nago\u015bci i seksu w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b, bardziej realistyczny, bez upi\u0119ksze\u0144 i z niedoskona\u0142o\u015bciami ludzkiego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">I cho\u0107 moda na bimbo girl (nisko opuszczone spodnie, crop topy, b\u0142yszcz\u0105ce dodatki, welurowe dresy) wraca, to o ile wcze\u015bniej by\u0142a traktowana powa\u017cnie, dzisiaj jest form\u0105 \u015bwiadomej zabawy z kultur\u0105. Na pocz\u0105tku tysi\u0105clecia seksualizacja i samouprzedmiotowienie by\u0142y wymy\u015blonym przez menad\u017cer\u00f3w \u015brodkiem do osi\u0105gni\u0119cia sukcesu przez m\u0142ode dziewczyny, dzisiaj w znacznej mierze s\u0105 \u015bwiadomym wyborem artystek na kreowanie swojego wizerunku, wolnego od wyzysku i zabezpieczonego zmianami spo\u0142ecznymi jak ruch #metoo. Girl on Girl to ksi\u0105\u017cka o historii popkultury i tak te\u017c nale\u017cy j\u0105 czyta\u0107. Jedni b\u0119d\u0105 patrze\u0107 na te czasy z nostalgi\u0105, inni z niesmakiem. Jednak jak to bywa z trendami, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej przemijaj\u0105, by w ich miejsce pojawi\u0142y si\u0119 nast\u0119pne. I cho\u0107 na pocz\u0105tku tego millenium popkultura by\u0142a wsteczna do tradycyjnych idei feminizmu to mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce w ostateczno\u015bci doprowadzi\u0142a do wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci kobiet i ich miejsca w show biznesie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sophie Gilbert w ksi\u0105\u017cce Girl on Girl. How Pop Culture Turned a Generation of Women Against Themselves opisuje kultur\u0119 pocz\u0105tku milenium jako wsteczn\u0105 wzgl\u0119dem feminizmu lat 90. W polskim symulakrum teza ta brzmi kontrowersyjnie, zw\u0142aszcza \u017ce w kinematografii znad Wis\u0142y kr\u00f3lowa\u0142y takie filmy jak ,,Psy\u201d W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego czy ,,Sara\u201d Macieja \u015alesickiego, gdzie protagonistki s\u0105 bynajmniej &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1213,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[47,158,70],"tags":[160,650,114,110,648,510,651,649],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1211"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1212,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1211\/revisions\/1212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}