Rzadko zdarza si\u0119, by wybory w \u015bredniej wielko\u015bci pa\u0144stwie europejskim wzbudza\u0142y tak\u0105 sensacj\u0119 jak te ostatnie na W\u0119grzech. Cz\u0119\u015b\u0107 europejskiego komentariatu entuzjastycznie za\u0142o\u017cy\u0142a, \u017ce odsuni\u0119cie Victora Orbana po 16 latach sprawowania w\u0142adzy b\u0119dzie zwiastunem ko\u0144ca alt-rightu jako trendu w polityce pa\u0144stw zachodnich. Tylko czy nie jest to my\u015blenie \u017cyczeniowe?<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie polityka patrona dotychczasowego premiera W\u0119gier wzbudza\u0142a, szczeg\u00f3lnie w tym roku, du\u017co kontrowersji, a poparcie Trumpa obecnie raczej szkodzi ni\u017c pomaga. Jednak Orban nie przegra\u0142 tych wybor\u00f3w dlatego, \u017ce reprezentuje prawicowy populizm na wz\u00f3r ameryka\u0144skiego MAGA, ale dlatego \u017ce dopuszcza\u0142 si\u0119 korupcji i nepotyzmu, za co w konsekwencji W\u0119gry, kt\u00f3re dotychczas by\u0142y jednym z najwi\u0119kszych beneficjent\u00f3w dotacji unijnych, tym razem ich nie otrzyma\u0142y. Obywateli d\u0142awi inflacja, gospodarka si\u0119 nie rozwija, a wiele miejsc zw\u0142aszcza poza wielkimi miastami jest skrajnie niedoinwestowanych. Innymi s\u0142owy, opr\u00f3cz najbli\u017cszego grona lojalnych ludzi premiera, ludziom nie \u017cyje si\u0119 dostatnio. Tak wi\u0119c wyborcy nie g\u0142osowali na liberalne warto\u015bci, ale na Fidesz minus korupcja. To w\u0142a\u015bnie walk\u0119 z ni\u0105 po\u0142\u0105czon\u0105 z popraw\u0105 sytuacji gospodarczej obywateli, odblokowanie \u015brodk\u00f3w unijnych i rozliczenie poprzednik\u00f3w zapowiada\u0142 obje\u017cd\u017caj\u0105c W\u0119gry wzd\u0142u\u017c i wszerz nacjonalistyczny Peter Magyar.<\/p>\n\n\n\n
Zreszt\u0105 wybory na W\u0119grzech przy bardzo wysokiej frekwencji wygra\u0142a prawica o r\u00f3\u017cnych odcieniach gorliwo\u015bci. W 199 \u2013 osobowym parlamencie (jednoizbowym) zasi\u0105d\u0105 Tisza (138 mandat\u00f3w), Fidesz (55 mandat\u00f3w) i najbardziej radykalna spadkobierczyni Jobbiku- Moja Ojczyzna (6 mandat\u00f3w). To oznacza, \u017ce dotychczasowa opozycja zosta\u0142a zmieciona ze sceny politycznej. Spo\u0142ecze\u0144stwo w\u0119gierskie jak si\u0119 okaza\u0142o jest w gruncie rzeczy bardziej konserwatywne, a 16 lat rz\u0105d\u00f3w Fideszu nie by\u0142o przypadkiem. Magyar nie wygra\u0142 dlatego, \u017ce r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od Orbana, ale dlatego \u017ce jest do niego aksjologicznie podobny. I to, po\u0142\u0105czone ze \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 nie sprawowania realnej w\u0142adzy, a wiec braku deprawacji zwi\u0105zanej z rz\u0105dzeniem zapewni\u0142o Magyarowi wi\u0119kszo\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105 i co si\u0119 za tym wi\u0105\u017ce mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zmiany kluczowych ustaw. Pytanie tylko czy system zaprojektowany pod aktualnie rz\u0105dzonego b\u0119dzie mu przeszkadza\u0142. Obecna konstytucja premiuje partie zwyci\u0119sk\u0105 i daje jej niemal nieskr\u0119powan\u0105 w\u0142adz\u0119, co jest problematyczne dla opozycji, ale nie dla partii, kt\u00f3ra zdoby\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105. Oczywi\u015bcie kluczowe b\u0119dzie odsuni\u0119cie ludzi Orbana od instytucji, ale by\u0107 mo\u017ce nie sam ich status i kierunek prorz\u0105dowy. Pytanie r\u00f3wnie istotne jest takie czy to w og\u00f3le przeszkadza W\u0119grom, bo by\u0107 mo\u017ce problemem nie jest zaw\u0142aszczenie pa\u0144stwa przez rz\u0105dz\u0105cych, ale tzw. syndrom t\u0142ustych kot\u00f3w, czyli pycha polityk\u00f3w i kwestie ekonomiczne. Przecie\u017c przez d\u0142ugi czas obrotowo\u015b\u0107 Orbana w polityce zagranicznej przynosi\u0142a korzy\u015bci na arenie wewn\u0119trznej i do czasu zablokowania przez Bruksel\u0119 wyp\u0142at wygrywa\u0142 wybory w tym kraju.<\/p>\n\n\n\n
Rz\u0105dzi\u0142 przez tak d\u0142ugi czas r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce nie by\u0142o realnej si\u0142y politycznej, kt\u00f3ra mog\u0142a go pokona\u0107. Momentem prze\u0142omowym kampanii by\u0142o ujawnienie przez niezale\u017cnych dziennikarzy informacji o u\u0142askawieniu w 2024 roku przez zwi\u0105zan\u0105 z Orbanem prezydentk\u0119 Katalin Novak wicedyrektora domu dziecka zamieszanego w tuszowanie afery pedofilskiej. Wywo\u0142a\u0142o to oburzenie W\u0119gr\u00f3w i w konsekwencji fal\u0119 protest\u00f3w ulicznych, na kt\u00f3rych skorzysta\u0142 Peter Magyar. Wykaza\u0142 si\u0119 refleksem i natychmiast pod\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 pod protesty, na kt\u00f3rych zacz\u0105\u0142 krytykowa\u0107 swoj\u0105 by\u0142\u0105 ju\u017c parti\u0119. To po\u0142\u0105czone z Internetem (odci\u0119ty od pa\u0144stwowych medi\u00f3w kampani\u0119 robi\u0142 za pomoc\u0105 reels\u00f3w na mediach spo\u0142eczno\u015bciowych) przynios\u0142y mu zaskakuj\u0105ce zwyci\u0119stwo. Wygl\u0105da na to, \u017ce W\u0119grzy nie chcieli w swojej masie zmienia\u0107 og\u00f3lnego kierunku polityki, ale zrobi\u0107 jej korekt\u0119, czego symbolem jest wymiana cho\u0107by twarzy w rz\u0105dzie.<\/p>\n\n\n\n
Tisza, czyli partia kt\u00f3r\u0105 Magyar przej\u0105\u0142 i sta\u0142 si\u0119 jej przyw\u00f3dc\u0105 oczywi\u015bcie zamierza prowadzi\u0107 bardziej koncyliacyjn\u0105 polityk\u0119 wzgl\u0119dem Unii Europejskiej ni\u017c poprzednicy, ale nie oznacza to wcale bezrefleksyjnego poparcia dla rozwi\u0105za\u0144 europejskich, ani te\u017c zerwania stosunk\u00f3w z Rosj\u0105. Zw\u0142aszcza, \u017ce W\u0119grzy nie s\u0105 przesadnie euroentuzjastyczni, bardzo ceni\u0105 swoj\u0105 suwerenno\u015b\u0107, a ponadto s\u0105 \u015bci\u015ble jako pa\u0144stwo uzale\u017cnieni od surowc\u00f3w rosyjskich, a kryzys ira\u0144ski nie u\u0142atwia zerwania tych zale\u017cno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce narracja nie b\u0119dzie tak ofensywna jak dotychczas, ale polityka w praktyce raczej nie ulegnie zmianie. St\u0105d te\u017c nie nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 jakiego\u015b zwrotu akcji w sprawie poparcia akcesji Ukrainy do UE czy zgody na dostaw\u0119 do niej broni. Pogl\u0105dowo Magyar jest wci\u0105\u017c blisko Fideszu.<\/p>\n\n\n\n
Nawet nie do ko\u0144ca mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce centroprawica w dawnym stylu pokona\u0142a t\u0119 populistyczn\u0105, poniewa\u017c Magyar w kampanii wyborczej nie unika\u0142 hase\u0142 ho\u0142ubi\u0105cych ,,zwyk\u0142ych ludzi\u201d zestawiaj\u0105c ich w kontrze do zdemoralizowanych elit. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a na tym, \u017ce krytyka nie dotyczy\u0142a ca\u0142ej elity (w ko\u0144cu sam do takiej nale\u017cy), ale tej kt\u00f3ra narodzi\u0142a si\u0119 za rz\u0105d\u00f3w Orbana. Nie stroni\u0142 te\u017c od wyg\u00f3rowanych obietnic (obni\u017cka podatk\u00f3w dla najubo\u017cszych, ograniczenie migracji) czy krytyki establishmentu, sam za\u015b kreowa\u0142 si\u0119 na przedstawiciela woli ludu o pogl\u0105dach konserwatywno \u2013 liberalnych, bo na takie jest zapotrzebowanie w spo\u0142ecze\u0144stwie. Cho\u0107 ten komponent liberalny nale\u017cy traktowa\u0107 z du\u017cym dystansem, zw\u0142aszcza \u017ce Magyar obiecuje jeszcze wi\u0119cej polityki socjalnej. Zreszt\u0105 jest to sine qua non uprawiania wsp\u00f3\u0142czesnej polityki, tylko taki spos\u00f3b prowadzenia kampanii, rozmycie ideowe i brak konkret\u00f3w zazwyczaj przynosi zwyci\u0119stwo w demokracji. Magyar nie krytykowa\u0142 Orbana za populizm, krytykowa\u0142 go za zdradzenie idea\u0142\u00f3w pierwotnego Fideszu, monta\u017c pa\u0144stwa mafijnego i przej\u0119cie instytucji.<\/p>\n\n\n\n
Czy zmiana w\u0142adzy na W\u0119grzech przyczyni si\u0119 do poprawy stosunk\u00f3w z Polsk\u0105. Na razie wiemy, \u017ce Peter Magyar w pierwsz\u0105 podr\u00f3\u017c zagraniczn\u0105 uda si\u0119 do Warszawy, co jest dobrym tego zwiastunem, zw\u0142aszcza \u017ce format pa\u0144stw Grupy Wyszehradzkiej przed tymi wyborami by\u0142 zdominowany przez prawic\u0119 z Czech i S\u0142owacji, kt\u00f3rym bli\u017cej by\u0142o do Orbana ni\u017c Tuska. Z drugiej strony Orban kiedy obejmowa\u0142 rz\u0105dy przedstawia\u0142 si\u0119 jako libera\u0142 i chcia\u0142 odsuni\u0119cia postkomunist\u00f3w od w\u0142adzy, dopiero z czasem przekonwertowa\u0142 si\u0119 na konserwatyst\u0119, po zanotowaniu \u017ce taka jest emocja spo\u0142eczna. Nie ma gwarancji, \u017ce i tym razem nie b\u0119dzie podobnie. Zw\u0142aszcza, \u017ce ka\u017cdy polityk gra na siebie i na swoje pa\u0144stwo. Dok\u0142adnie w tej kolejno\u015bci. A interesy narodowe niestety cz\u0119sto si\u0119 wykluczaj\u0105, tak\u017ce warto pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 rado\u015b\u0107. Ewentualn\u0105 nagrod\u0105 pocieszenia z tej wygranej dla koalicji rz\u0105dz\u0105cej mo\u017ce by\u0107 natomiast deklaracja Magyara o ekstradycji polskich polityk\u00f3w (Zbigniewa Ziobro i Marcina Romanowskiego), kt\u00f3rzy szukaj\u0105c ucieczki przed wymiarem sprawiedliwo\u015bci znale\u017ali azyl polityczny u Orbana.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko mia\u0142o gra\u0107 na korzy\u015b\u0107 Victora Orbana: media, s\u0105dy, zmiana ordynacji wyborczej (uk\u0142ad geograficzny, mieszane okr\u0119gi wyborcze, brak drugiej tury), a ponadto uzurpacja w\u0142adzy w imi\u0119 zasady raz zdobytej si\u0119 nie oddaje. Tyle tylko, \u017ce Victor Orban pokojowo przekaza\u0142 w\u0142adz\u0119, dot\u0105d nie by\u0142o nawet czego\u015b w rodzaju ameryka\u0144skiego szturmu na Kapitol. Tak\u017ce nawet je\u017celi Orban niepodzielnie rz\u0105dzi\u0142 W\u0119grami przez 16 lat i przez niekt\u00f3rych wyborc\u00f3w nazywany by\u0142 dyktatorem, to chyba jednak takim, kt\u00f3ry w wyniku pora\u017cki wyborczej oddaje w\u0142adz\u0119. Zreszt\u0105 swoje rz\u0105dy nazwa\u0142 demokracj\u0105 nieliberaln\u0105, nie odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n
W 44 r. p. n. e. Marek Juniusz Brutus chc\u0105c po\u0142o\u017cy\u0107 kres dyktaturze wraz z grup\u0105 spiskowc\u00f3w postanowi\u0142 pozbawi\u0107 \u017cycia Juliusza Cezara, co sta\u0142o si\u0119 synonimem przyjacielskiej zdrady, ale co bardziej istotne pr\u00f3b\u0105 uratowania republiki przed tyranem. Peter Magyar wygra\u0142 wybory na W\u0119grzech, poniewa\u017c obiecywa\u0142 przywr\u00f3cenie pa\u0144stwa prawa i zako\u0144czenie autorytarnych rz\u0105d\u00f3w Orbana, do kt\u00f3rych zreszt\u0105 sam si\u0119 przyczyni\u0142 buduj\u0105c t\u0119 parti\u0119 i b\u0119d\u0105c jej cz\u0119\u015bci\u0105. W przypadku Brutusa zamach by\u0142 powodowany wy\u017cszymi warto\u015bciami, nad lojalno\u015b\u0107 wobec w\u0142adcy prze\u0142o\u017cy\u0142 wolno\u015b\u0107 obywateli. Nied\u0142ugo b\u0119dziemy si\u0119 mogli przekona\u0107 czym, opuszczaj\u0105c Fidesz i zwracaj\u0105c si\u0119 przeciwko swojemu dotychczasowemu koledze partyjnemu, tak naprawd\u0119 kierowa\u0142 si\u0119 nowy premier W\u0119gier.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rzadko zdarza si\u0119, by wybory w \u015bredniej wielko\u015bci pa\u0144stwie europejskim wzbudza\u0142y tak\u0105 sensacj\u0119 jak te ostatnie na W\u0119grzech. Cz\u0119\u015b\u0107 europejskiego komentariatu entuzjastycznie za\u0142o\u017cy\u0142a, \u017ce odsuni\u0119cie Victora Orbana po 16 latach sprawowania w\u0142adzy b\u0119dzie zwiastunem ko\u0144ca alt-rightu jako trendu w polityce pa\u0144stw zachodnich. Tylko czy nie jest to my\u015blenie \u017cyczeniowe? Rzeczywi\u015bcie polityka patrona dotychczasowego premiera W\u0119gier … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1262,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[148],"tags":[687,688,262,686,58,689],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1261,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions\/1261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}