{"id":34,"date":"2021-07-12T20:33:24","date_gmt":"2021-07-12T20:33:24","guid":{"rendered":"http:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=34"},"modified":"2021-07-23T07:24:26","modified_gmt":"2021-07-23T07:24:26","slug":"nieznosna-lekkosc-bytu-polskiego-pana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=34","title":{"rendered":"Niezno\u015bna lekko\u015b\u0107 bytu polskiego pana"},"content":{"rendered":"\n

 <\/p>\n\n\n\n

Historia pa\u0144stwa polskiego naznaczona jest latami wyzysku i niewolnictwa, przy czym nie jest to ewenement na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105. Za pocz\u0105tek feudalizmu w Europie mo\u017cna  uzna\u0107 upadek cesarstwa rzymskiego (V w.) , w Polsce by\u0142 to XII w. Sukcesywnie tworzy\u0142a si\u0119 hierarchia, w kt\u00f3rej na dole drabiny spo\u0142ecznej sta\u0142 ch\u0142op. Kolejne lata wojen, walki o granice, o sukcesje, o prywatne spory windowa\u0142y wojownik\u00f3w do klasy szlacheckiej. Pierwsi polscy w\u0142adcy, zgodnie z \u00f3wczesnym trendem, traktowali ziemi\u0119 jak swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107. Toczyli wojny na wschodzie i zachodzie, werbuj\u0105c ludzi do masowego zabijania w imi\u0119 w\u0142asnych interes\u00f3w.  Od przyj\u0119cia chrztu przez Mieszka I a\u017c do ko\u0144ca panowania Zygmunta Augusta Poniatowskiego, czyli formalnego ko\u0144ca  I Rzeczypospolitej, stopniowo wzrasta\u0142a pozycja rycerza. Za zas\u0142ugi wobec feuda\u0142a by\u0142 on nagradzany jak\u0105\u015b form\u0105 wdzi\u0119czno\u015bci, czy to w postaci z\u0142ota, kruszc\u00f3w czy te\u017c ziemi.<\/p>\n\n\n\n

Nadawanie lenna przez w\u0142adc\u00f3w by\u0142o stricte polityczne, poszczeg\u00f3lni kr\u00f3lowie nadawali je w celu poparcia ich strategii. Protega danego w\u0142adcy zale\u017ca\u0142a od pozycji Ko\u015bcio\u0142a, dlatego te\u017c pierwszy przywilej ustalaj\u0105cy wymiar pa\u0144szczyzny tyczy\u0142 si\u0119 g\u0142ownie duchowie\u0144stwa. Pocz\u0105tek XII w. to okres walki o sukcesj\u0119 po \u015bmierci W\u0142adys\u0142awa Hermana mi\u0119dzy jego dwoma synami, Zbigniewem i Boles\u0142awem. Sk\u0142\u00f3ceni bracia w ten spos\u00f3b zabiegali o poparcie kleru.  Mniej wi\u0119cej do XVI wieku, zakres pa\u0144szczyzny ogranicza\u0142 si\u0119 od 2 do 4 dni w ci\u0105gu roku. Stopniowe kr\u0119powanie wolno\u015bci ch\u0142op\u00f3w by\u0142o to\u017csame z zawirowaniami politycznymi, czego przyk\u0142adem jest przywilej piotrkowski, nadany w 1496 r., w okresie panowania Jana Olbrachta, syna Kazimierza Jagiello\u0144czyka i wnuka W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. Obecnie panuj\u0105cy w ten spos\u00f3b chcia\u0142 uzyska\u0107 poparcie szlachty w wyprawie na Mo\u0142dawi\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce rok p\u00f3\u017aniej, a by\u0142a konsekwencj\u0105 trwaj\u0105cej wojny polsko \u2013 tureckiej, zako\u0144czonej zreszt\u0105 kl\u0119sk\u0105 wojska polskiego. Podobne zjednanie sobie szlachty przez kr\u00f3la mo\u017cna zaobserwowa\u0107 na przestrzeni kolejnych stuleci, w kt\u00f3rych to ch\u0142opi s\u0105 traktowani jako si\u0142a przetargowa. Przywilej czerwi\u0144ski i warecki za wojn\u0119 z Krzy\u017cakami, przywilej jedle\u0144sko \u2013 krakowski za poparcie szlachty w celu przed\u0142u\u017cenia dynastii Jagiellon\u00f3w, przywilej cerekwicko – nieszawski za udzia\u0142 szlachty w wojnie trzynastoletniej. W taki spos\u00f3b szlachta systematycznie od XIII do XVI wieku zyskiwa\u0142a coraz wi\u0119kszy wp\u0142yw na w\u0142adz\u0119 uzale\u017cniaj\u0105c od siebie kr\u00f3l\u00f3w i ,poprzez pa\u0144szczyzn\u0119, ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rzy byli najwi\u0119kszymi przegranymi I Rzeczpospolitej. Pogarszaj\u0105ca si\u0119 sytuacja polskiego ch\u0142opa zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107 w XVIII wieku, chocia\u017c pierwsze reformy zaproponowane przez Andrzeja Zamoyskiego zosta\u0142y odrzucone przez Sejm, zapewne zgodnie z zasad\u0105 raz zdobytej w\u0142adzy nie oddamy. Ze wzgl\u0119du na zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 sytuacj\u0119 w Europie, odej\u015bcie od stosunk\u00f3w feudalnych musia\u0142o nast\u0105pi\u0107, chocia\u017c proces ten trwa\u0142 w Polsce a\u017c do XIX wieku, przypadaj\u0105cego na czasy zabor\u00f3w. Zmiany nie by\u0142y spowodowane dobr\u0105 wol\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z niewsp\u00f3\u0142miernych zale\u017cno\u015bci, ale raczej zmianami na Zachodzie, gdzie od zale\u017cno\u015bci feudalnych odchodzono z powod\u00f3w czysto materialnych. Taki system po prostu si\u0119 nie sprawdza\u0142, a po epoce O\u015bwiecenia ros\u0142a, chocia\u017c jeszcze w minimalnym stopniu, \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna. Parafrazuj\u0105c s\u0142owa  Klemensa von Metternicha, austriackiego polityka i dyplomaty, gdy Europa kichnie, Polska dostaje kataru, czego najlepszym przyk\u0142adem jest rok 1848. Okres bunt\u00f3w narodowo – wyzwole\u0144czych w Europie nazwany Wiosn\u0105 Lud\u00f3w, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do zniesienia pa\u0144szczyzny w zaborze  austriackich na skutek powstania krakowskiego i rzezi galicyjskiej. Ostatecznie pacht zniesiono w 1864 roku na mocy ukazu wydanego przez cara Aleksandra II. Chocia\u017c decyzja ta podyktowana by\u0142a raczej wzgl\u0119dami natury politycznej ni\u017c moralnej.  W\u00f3wczas trwa\u0142o powstanie styczniowe, a carowi zale\u017ca\u0142o na odci\u0105gni\u0119ciu od niego ch\u0142op\u00f3w, za\u015b szlachcie wr\u0119cz odwrotnie, na ich pozyskaniu. Tak\u017ce odst\u0105pienie od formy niewolniczego wyzysku nast\u0105pi\u0142o na skutek rywalizacji pomi\u0119dzy dwiema si\u0142ami walcz\u0105cymi o w\u0142adz\u0119. Przy czym nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce szlachta uto\u017csamiana z tradycyjn\u0105 polsko\u015bci\u0105 jest mitem wpisanym mi\u0119dzy trzynastozg\u0142oskowiec, bowiem ich bunt opiera\u0142 si\u0119 raczej na partykularnych interesach d\u0105\u017c\u0105cych do utrzymania w\u0142adzy, kt\u00f3r\u0105 pozyskiwali stopniowo w pa\u0144stwie, szczeg\u00f3lnie naznaczonym czasami bezkr\u00f3lewia i wolnych elekcji, gdzie obj\u0119cie tronu przypomina\u0142o konkurs. Wygrywa\u0142 ten kandydat, kt\u00f3ry zapewni lepsze warunki dla pot\u0119\u017cnej ju\u017c w\u00f3wczas, szlachty polskiej. Zapocz\u0105tkowa\u0142 to Henryk Walezy w 1573 r.  artyku\u0142ami henrykowskimi, kt\u00f3re by\u0142y swego rodzaju form\u0105 korupcji pomi\u0119dzy elektem i szlacht\u0105. Kolejne lata tylko to pog\u0142\u0119bi\u0142y, powo\u0142uj\u0105c na tron coraz bardziej nieudolnych w\u0142adc\u00f3w, kt\u00f3rych los pa\u0144stwa by\u0142 na tyle istotny, na ile gwarantowa\u0142 wolno\u015bci i przywileje polskiej szlachcie. W czasach, gdy Mickiewicz pisa\u0142 swoj\u0105 epopej\u0119, szlachta polska by\u0142a ju\u017c g\u0142\u0119boko zdegenerowana, sk\u0142onna do przemocy, bijatyk, pija\u0144stwa i zabaw. W bardzo niewielkim stopniu zainteresowana sprawami pa\u0144stwa. Ograniczona do swojego folwarku, co bardzo dobrze obrazuj\u0105 s\u0142owa XVI \u2013wiecznego ekonomisty, Anzelma Gostomskiego: ,,Naj\u015bwi\u0119tszy fundament dobrej gospodarki, aby ch\u0142opi wszyscy wychodzili na robot\u0119, a co najpierwsza i najpotrzebniejsza, ka\u017a\u0144 ma by\u0107 na ch\u0142opa i na w\u0142odarza\u201d, co oznacza\u0142o, \u017ce dobre zarz\u0105dzanie zale\u017cy od dw\u00f3ch rzeczy, od pa\u0144szczyzny i od szubienicy. S\u0142owa powtarzane przez wieki przez polsk\u0105 szlacht\u0119. Ch\u0142opi, kt\u00f3rzy stanowili 70 % spo\u0142ecze\u0144stwa, s\u0105 pomijani w historii Polski, a ich \u017cycie owiane jest tajemnic\u0105, poniewa\u017c to nie oni kszta\u0142towali historie, a przynajmniej nie tak\u0105 jak\u0105 znamy. XIX wiek to czas rozbudzenia \u015bwiadomo\u015bci ch\u0142opskiej. Powsta\u0142y wtedy ruchy, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o rozbudzenie zainteresowania kwesti\u0105 ch\u0142opsk\u0105. Post\u0119puj\u0105ca germanizacja w zaborze pruskim i warunki polityczne ograniczaj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 na ziemiach pod zaborem rosyjskim, spowodowa\u0142y \u017ce pierwszy ruch ludowy m\u00f3g\u0142 rozwija\u0107 si\u0119 jedynie na terenie Galicji. Jednym z pierwszych, kt\u00f3ry u\u015bwiadomi\u0142 potrzeb\u0119 pracy w\u015br\u00f3d ludu, by\u0142 ks. Stanis\u0142aw Stoja\u0142owski. W pismach, kt\u00f3re wydawa\u0142 (,, Pszcz\u00f3\u0142ka\u201d; ,,Wieniec\u201d), przedstawia\u0142 takie tre\u015bci jak rozs\u0105dne gospodarowanie, zorganizowane dzia\u0142anie, a tak\u017ce rozszerzenie horyzont\u00f3w polskich ch\u0142op\u00f3w na sprawy spo\u0142eczne i pa\u0144stwowe, niweluj\u0105c ich zainteresowanie jedynie w\u0142asnym gospodarstwem. U\u015bwiadomienia narodowego ch\u0142op\u00f3w podejmowali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Maria i Boles\u0142aw Wys\u0142ouchowie. To wok\u00f3\u0142 nich skupiali si\u0119 pierwsi dzia\u0142acze ludowi, tacy jak Jakub Bojko czy Jan Stapi\u0144ski. Z ich inicjatywy powsta\u0142o pierwsze Stronnictwo Ludowe ( p\u00f3\u017aniejsze PSL). W swoim programie nawo\u0142ywali do przeprowadzenia reformy prawa wyborczego, rozszerzenia swob\u00f3d obywatelskich czy te\u017c kwestii tanich kredyt\u00f3w dla ch\u0142op\u00f3w. Ruch ten przyczyni\u0142 si\u0119 do wykszta\u0142cenia jednego z wa\u017cniejszych oboz\u00f3w politycznych w niepodleg\u0142ej Polsce, poniewa\u017c poprzez ogromn\u0105 prac\u0119 wykszta\u0142ci\u0142 ch\u0142opsk\u0105 elit\u0119 odgrywaj\u0105c\u0105 du\u017c\u0105 rol\u0119 w II RP,  wspominaj\u0105c cho\u0107by Wincentego Witosa ( trzykrotnego premiera) czy Maciej Rataja, marsza\u0142ka sejmu, dwukrotnie zast\u0119puj\u0105cego prezydenta. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 w 1918 roku, problem wsi i po\u0142o\u017cenia ch\u0142op\u00f3w wr\u00f3ci\u0142 na wokand\u0119. Sytuacja by\u0142a ju\u017c inna, lata 20. tego stulecia znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 pod wzgl\u0119dem podzia\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych z poprzedniej epoki. Ch\u0142opi bowiem byli cz\u0119\u015bci\u0105 wolnej Polski, kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3lnie wywalczyli. Wolno\u015b\u0107 i r\u00f3wne traktowanie by\u0142y naturaln\u0105 tego niepodwa\u017caln\u0105 konsekwencj\u0105. Po wojnie i odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci pozycja ch\u0142op\u00f3w, pomimo posiadania swojego przedstawicielstwa, nie zredukowa\u0142a najwi\u0119kszego problemu, jakim by\u0142y latyfundia. Reforma rolna, cho\u0107 przeprowadzona w 1925 roku, nie obejmowa\u0142a wszystkich gospodarstw. Ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej tajne porozumienie J. Pi\u0142sudskiego z arystokracj\u0105 w Nie\u015bwie\u017cu, praktycznie pogrzeba\u0142o t\u0119 reform\u0119. W\u0142a\u015bciciele wielkich maj\u0105tk\u00f3w ziemskich w zamian za poparcie polityki Pi\u0142sudskiego, mogli zdecydowa\u0107 czy chc\u0105 si\u0119 jej podda\u0107 czy te\u017c nie. Podczas II wojny \u015bwiatowej, znaczenie pochodzenia zesz\u0142o na drugi plan w pal\u0105cej potrzebie obrony ojczyzny przed wrogiem. W\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 podziemn\u0105 i konspiracyjn\u0105, ch\u0142op polski bez cienia w\u0105tpliwo\u015bci m\u00f3g\u0142 wyzby\u0107 si\u0119 kompleks\u00f3w swojego pochodzenia. Socjalistyczny charakter Polski po II wojnie przyczyni\u0142 si\u0119 nie tylko do pogr\u0105\u017cenia polskiej gospodarki w g\u0142\u0119bokim kryzysie, ale tak\u017ce do przeprowadzenia d\u0142ugo oczekiwanej reformy. Si\u0142\u0105 wprowadzony komunizm przyni\u00f3s\u0142 wiele szk\u00f3d, ale zni\u00f3s\u0142 te\u017c analfabetyzm w\u015br\u00f3d najni\u017cszych klas i da\u0142 nadziej\u0119 na oczekiwan\u0105 przez wieki popraw\u0119 ich sytuacji. Idealistyczne has\u0142a egalitaryzmu, szybko okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne. Przymusowe dostawy, gro\u017aba kolektywizacji i nierentowna wymiana gospodarcza ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim, cz\u0119sto wypycha\u0142a ch\u0142opa na skraj ub\u00f3stwa. Natomiast jakakolwiek pr\u00f3ba sprzeciwu wobec w\u0142adzy, ko\u0144czy\u0142a si\u0119 represjami, aresztowaniami  i  awansem na stanowisko wroga ojczyzny z przypi\u0119t\u0105 etykietk\u0105 ,,ko\u0142tuna\u201d zagra\u017caj\u0105cego demokracji ludowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

 Historia najliczniejszej grupy spo\u0142ecznej w naszym pa\u0144stwie naznaczona by\u0142a wyzyskiem i niewolnicza prac\u0105. Stan, kt\u00f3ry utrzymywa\u0142 na swych barkach ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, przez wieki nie mia\u0142 zagwarantowanych praw, a jedynie obowi\u0105zki. Po\u0142o\u017cenie ch\u0142op\u00f3w, a tak\u017ce ich u\u015bwiadamianie nie le\u017ca\u0142o w interesie szlachty, kt\u00f3ra po ich pr\u00f3bie musia\u0142aby ust\u0105pi\u0107 z barbarzy\u0144skiej praktyki. Nie podo\u0142ali roli do jakiej zostali powo\u0142ani, do brania odpowiedzialno\u015bci za ni\u017cej po\u0142o\u017conych. Interes w\u0142asny ograniczy\u0142 ich zainteresowanie pa\u0144stwem i spo\u0142ecze\u0144stwem. Liczy\u0142 si\u0119 tylko w\u0142asny dw\u00f3r, za kt\u00f3ry gotowi byli po\u015bwi\u0119ci\u0107 wolno\u015b\u0107 ojczyzny. Nie by\u0142oby w tym nic z\u0142ego, z wyj\u0105tkiem tego, \u017ce swoj\u0105 pozycj\u0119 , patrz\u0105c na genez\u0119,  w du\u017cej mierze w\u0142a\u015bnie mu zawdzi\u0119czali.<\/p>\n\n\n\n

<\/pre>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
  Historia pa\u0144stwa polskiego naznaczona jest latami wyzysku i niewolnictwa, przy czym nie jest to ewenement na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105. Za pocz\u0105tek feudalizmu w Europie mo\u017cna  uzna\u0107 upadek cesarstwa rzymskiego (V w.) , w Polsce by\u0142 to XII w. Sukcesywnie tworzy\u0142a si\u0119 hierarchia, w kt\u00f3rej na dole drabiny spo\u0142ecznej sta\u0142 ch\u0142op. Kolejne lata wojen, walki o … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[12],"tags":[2,10,3,9,14,5],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":340,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34\/revisions\/340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/36"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}