{"id":510,"date":"2021-08-28T21:14:57","date_gmt":"2021-08-28T21:14:57","guid":{"rendered":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=510"},"modified":"2021-08-28T21:19:34","modified_gmt":"2021-08-28T21:19:34","slug":"afganistan-czyli-wojna-noszaca-znamiona-bezsensu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=510","title":{"rendered":"Afganistan, czyli wojna nosz\u0105ca znamiona bezsensu"},"content":{"rendered":"\n

Jak mawia\u0142 Cyceron nie zna\u0107 historii to by\u0107 zawsze dzieckiem. Zdaje si\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone nie odrobi\u0142y tej lekcji i ca\u0142y czas pope\u0142niaj\u0105 te same b\u0142\u0119dy. To samo mogli\u015bmy obserwowa\u0107 niemal p\u00f3\u0142 wieku temu w Wietnamie, czy ca\u0142kiem niedawno w Iraku. Desperacka potrzeba toczenia wojny przez to mocarstwo prowadzi do jeszcze wi\u0119kszych szk\u00f3d. Destabilizuje rejon, doprowadza do \u015bmierci ludzi, zawiedzionych nadziei na lepsze jutro i odwetu na tych, kt\u00f3rzy przystosowali si\u0119 do zmian. Przynosi chwilow\u0105 chwa\u0142\u0119 dow\u00f3dcom, rozbudza ich ambicje, by po chwili pozbawi\u0107 z\u0142udze\u0144 co do wygrania z g\u00f3ry przegranej wojny.<\/p>\n\n\n\n

Po dwudziestu latach Stany Zjednoczone wycofuj\u0105 si\u0119 z Afganistanu, zostawiaj\u0105c kraj pogr\u0105\u017cony w chaosie. I cho\u0107 sam\u0105 decyzj\u0119 nale\u017ca\u0142o podj\u0105\u0107 ju\u017c dawno temu, to spos\u00f3b w jaki Amerykanie to zrobili pozostawia wiele do \u017cyczenia.<\/p>\n\n\n\n

Przypomnijmy, przyczyn\u0105 interwencji militarnej w Afganistanie nie by\u0142a ch\u0119\u0107 odsuni\u0119cia talib\u00f3w od w\u0142adzy, ale atak we wrze\u015bniu 2001 roku na Pentagon i World Trade Center. G\u0142\u00f3wnym w\u00f3wczas celem NATO i uruchomieniem artyku\u0142u 5 traktatu by\u0142o unicestwienie Osamy bin Ladena, przyw\u00f3dcy al \u2013 Kaidy, kt\u00f3ry przebywa\u0142 w rz\u0105dzonym przez talib\u00f3w Afganistanie. \u015awiat w\u00f3wczas wstrzyma\u0142 oddech, a George W. Bush zapowiedzia\u0142 wojn\u0119 ze \u015bwiatowym terroryzmem. Paradoksalnie, z terroryzmem, kt\u00f3ry Amerykanie dwie dekady wcze\u015bniej w jaki\u015b spos\u00f3b ,,wyhodowali\u201d. W latach 80. podczas wojny z Sowietom Stany Zjednoczone wspiera\u0142y mud\u017cahedin\u00f3w, afga\u0144sk\u0105 partyzantk\u0119. Co prawda talibowie,  kt\u00f3rzy powstali w okolicach Kandaharu w po\u0142owie lat 90. przy pomocy wywiadu pakista\u0144skiego, byli w stanie wojny z mud\u017cahedinami, to jednak wielu spo\u015br\u00f3d za\u0142o\u017cycieli ruchu, jak mu\u0142\u0142a Omar, nale\u017celi do partyzantki. Al \u2013 Kaida natomiast powsta\u0142a pod koniec lat 80. jako ugrupowanie islamskie r\u00f3wnie\u017c walcz\u0105ce z armi\u0105 radzieck\u0105. Po wojnie przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105. Talibowie ostateczne, co mo\u017ce by\u0142o ich najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem, podj\u0119li decyzj\u0119 o udzieleniu schronienia bin Ladenowi, nawet za cen\u0119 wojny. I cho\u0107 cel interwencji by\u0142 jasno nakre\u015blony, po jakim\u015b czasie straci\u0142 na znaczeniu, a wojna wkroczy\u0142a w inne stadium, transformacji, czyli budowy pa\u0144stwa opartego na liberalnej demokracji. Okupacja obcych wojsk trwa\u0142a, nawet po zab\u00f3jstwie Osamy bin Ladena w 2011 roku, cho\u0107 ju\u017c z coraz mniejszym przekonaniem o jej s\u0142uszno\u015bci. Mniej wi\u0119cej od 2014 roku, g\u0142\u00f3wnie w wyniku niezadowolenia i niezrozumienia spo\u0142ecznego przed\u0142u\u017caj\u0105cej si\u0119 wojny, pojawia\u0142y si\u0119 deklaracje o opuszczeniu wojsk ameryka\u0144skich. Ostateczn\u0105 decyzj\u0119 o ich wycofaniu podj\u0105\u0142 Donald Trump. Joe Biden s\u0142usznie si\u0119 z niej nie wycofa\u0142, ale jednocze\u015bnie zosta\u0142 zak\u0142adnikiem decyzji poprzednik\u00f3w. Deklaracje, do\u015b\u0107 konkretne ju\u017c wiosn\u0105 2020 roku, o opuszczeniu wojsk, na pewno nie utrudni\u0142y talibskiego blitzkriegu. W przeciwie\u0144stwie do Amerykan\u00f3w przygotowali si\u0119 do sytuacji, w kt\u00f3rej zagraniczne kontyngenty opuszcz\u0105 kraj. Wbrew przewidywaniom i ku zaskoczeniu ekspert\u00f3w podj\u0119li kraj w tydzie\u0144. Co ciekawe, wzgl\u0119dnie pokojowo, prawie bez rozlewu krwi. Tak jakby armia rz\u0105dowa nie chcia\u0142a z nimi walczy\u0107, a mo\u017ce nie mia\u0142a tego w planach? I zgoda, \u017ce nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119 tak szybkiej reakcji talib\u00f3w, ale kiedy podejmuje si\u0119 takie decyzje, wypada\u0142oby przynajmniej przewidzie\u0107 najbardziej prawdopodobne scenariusze. Na przyk\u0142ad taki, \u017ce bez wzgl\u0119du na wszystko dotychczasowi sojusznicy, doradcy, eksperci, urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy nara\u017cali w\u0142asne \u017cycie w imi\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy, powinni w pierwszej kolejno\u015bci zosta\u0107 ewakuowani.<\/p>\n\n\n\n

Na razie trwa chaos organizacyjny. Ludzie, cz\u0119sto w dramatyczny,desperacki spos\u00f3b, staraj\u0105 si\u0119 opu\u015bci\u0107 kraj. Zatrwa\u017caj\u0105ce s\u0105 zdj\u0119cia zrozpaczonych zwyk\u0142ych Afga\u0144czyk\u00f3w, a zw\u0142aszcza Afganek, kt\u00f3rzy w pop\u0142ochu staraj\u0105 si\u0119 opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j kraj, \u015bwiadomi, \u017ce ich prawa zostan\u0105 ra\u017c\u0105co ograniczone przez fundamentalizm religijny. Wiedz\u0105 co m\u00f3wi\u0105, bo ju\u017c tego do\u015bwiadczyli. W\u0142a\u015bnie, do\u015bwiadczyli. M\u00f3wi\u0105c o Afganistanie, nie mo\u017cna by\u0142o lekcewa\u017cy\u0107 talib\u00f3w. Od samego pocz\u0105tku by\u0142 to b\u0142\u0105d, za kt\u00f3ry teraz p\u0142ac\u0105 mieszka\u0144cy tego nieszcz\u0119snego  terytorium. Paradoksalnie chwilowe polepszenie sytuacji, cho\u0107 i to jest pewnie kontrowersyjne stwierdzenie, sytuacja wraca do punktu wyj\u015bcia. W\u0142adz\u0119 przejmuj\u0105 talibowie, i cho\u0107 zapewniaj\u0105, \u017ce tym razem ich rz\u0105dy b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y inaczej, np. zezwol\u0105 kobietom pracowa\u0107, to nikt im, a zw\u0142aszcza kobiety, w te zapewnienia nie wierzy. Tym bardziej, \u017ce mimo deklaracji mo\u017cna zaobserwowa\u0107 takie sceny jak zamalowywanie twarzy kobiet na plakatach zdobi\u0105cych salony kosmetyczne.<\/p>\n\n\n\n

Ameryka\u0144ska misja eksportowania demokracji nie uda\u0142a si\u0119, ale trudno by by\u0142o inaczej. Z tego wzgl\u0119du, \u017ce nie by\u0142a dokonana za po\u015brednictwem \u015bwiadomych jej wprowadzenia obywateli, tylko obcych wojsk z karabinem w d\u0142oni. Marionetkowy rz\u0105d, powo\u0142any po obaleniu talib\u00f3w by\u0142 pozbawiony decyzyjno\u015bci, cz\u0119sto skorumpowany, w znacznej mierze oderwany i nie zainteresowany reformami i polepszeniem \u017cycia swoich obywateli. Nic dziwnego, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo nie rozumiej\u0105ce na czym polega demokracja w zachodnim stylu, wychowane w kulturze plemiennej, odporne by\u0142o na narracje o fukujamskiej teorii ko\u0144ca historii. Wybory, kt\u00f3re z za\u0142o\u017cenia s\u0105 podstawowym mechanizmem demokracji, tam stanowi\u0142y rodzaj teatru, w kt\u00f3rym zako\u0144czenie jest przewidywalne, a obywatele s\u0105 aktorami nie maj\u0105cymi wp\u0142ywu na rozw\u00f3j sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Doskonale, cho\u0107 w spos\u00f3b przerysowany, jest to pokazane w filmie War Machine z Bradem Pittem w roli g\u0142\u00f3wnej, gdzie afga\u0144ski doradca wojsk ameryka\u0144skich obrazowo wyja\u015bnia, dlaczego wybory s\u0105 nic nie warte i nic nie zmieniaj\u0105. M\u00f3wi, \u017ce ludzie nie wiedz\u0105 czym s\u0105 wybory. Skoro prezydent \u017cyje, to wszystko jest w najlepszym porz\u0105dku i nie widz\u0105 sensu w organizacji g\u0142osowania powszechnego. Zreszt\u0105 jak ju\u017c do nich dochodzi, to ludzie g\u0142osuj\u0105 tak jak im ka\u017c\u0105 lokalni przyw\u00f3dcy, bo boj\u0105 si\u0119, \u017ce za niepos\u0142usze\u0144stwo zostan\u0105 pozbawieni g\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Z czasem rachityczne frekwencje przy urnach utwierdza\u0142y tylko w przekonaniu, \u017ce nieufno\u015bci wobec instytucji nie eliminuje si\u0119 ad hoc, zw\u0142aszcza gdy robi to de facto naje\u017ad\u017aca. Wszystkim oczywi\u015bcie podoba\u0142y si\u0119 miejsca pracy, drogi i szko\u0142y, tylko \u017ce pewnikiem istnienia tych instytucji by\u0142a obecno\u015b\u0107 Amerykan\u00f3w. Z tego wzgl\u0119du rzeczona ,,misja\u201d to nic innego jak pokazanie dziecku zabawki i jej nie kupienie. Ka\u017cdy w jakim\u015b stopniu by\u0142 \u015bwiadomy, \u017ce to nie do ko\u0144ca jest nasze, tylko ich. Kiedy si\u0119 wycofaj\u0105, wszystko runie jak domek z kart, a exodus by\u0142 nieunikniony, wojska nie mog\u0142y tam stacjonowa\u0107 bez ko\u0144ca. Ka\u017cdy kolejny dzie\u0144 obecno\u015bci pogarsza\u0142 tylko sytuacj\u0119 Afga\u0144czyk\u00f3w. Pa\u0144stwo znajdowa\u0142o si\u0119 w stanie permanentnej, wzbudzaj\u0105cej niepok\u00f3j wojnie, bo talibowie zostali odsuni\u0119ci od w\u0142adzy, ale nie unicestwieni.<\/p>\n\n\n\n

Po dwudziestu latach okupacji ameryka\u0144skiej wraca szariat, z tym, \u017ce Afganistan nie przypomina, cho\u0107by pod wzgl\u0119dem technologicznym, tego z 2001 roku zrujnowanego przez wojn\u0119. I cho\u0107 na Zachodzie twarde prawo Koranu brzmi jak co\u015b najgorszego, to dla afga\u0144skich elit politycznych ju\u017c niekoniecznie. Przed obj\u0119ciem w\u0142adzy przez talib\u00f3w w latach 90. Afganistan by\u0142 republik\u0105 islamsk\u0105, a w konstytucji zagwarantowane by\u0142o prawo szariatu. Dlatego wed\u0142ug nich wa\u017cniejsze ni\u017c wprowadzony szariat, mo\u017ce by\u0107 to, by nie dosz\u0142o do wojny domowej, bo to jedyny spos\u00f3b w kt\u00f3ry mog\u0105 straci\u0107 w\u0142adz\u0119. Poza tym, mimo kontrowersji jakie budzi wizja ich formy rz\u0105du, fundamentalizmu religijnego po\u0142\u0105czonego z nacjonalizmem, s\u0105 patriotami, chc\u0105 wzgl\u0119dnego spokoju i rozwoju gospodarczego. Zreszt\u0105 tak te\u017c byli postrzegani kiedy poprzednio obejmowali w\u0142adz\u0119 po latach wyniszczaj\u0105cych wojen. To co si\u0119 zmieni\u0142o, to podej\u015bcie talib\u00f3w do Zachodu. Teraz wa\u017cna jest dla nich mi\u0119dzynarodowa legitymacja, umowy handlowe i poprawienie sytuacji gospodarczej. Zw\u0142aszcza zapewnienie dostaw pr\u0105du, kt\u00f3re s\u0105 kosztowne i nie b\u0119d\u0105 mo\u017cliwe bez subwencji mi\u0119dzynarodowej. Z tego wzgl\u0119du nie wykluczone, \u017ce propaganda, kt\u00f3r\u0105 prowadz\u0105, przynajmniej na jaki\u015b czas, stanie si\u0119 ich polityk\u0105. Niewykluczone, jak twierdzi Piotr \u0141ukasiewicz \u2013 ostatni polski ambasador w Afganistanie, \u017ce w tym celu, zapewne nie bez w\u0142asnych korzy\u015bci i tym razem bez udzia\u0142u Stan\u00f3w Zjednoczonych, dosz\u0142o do negocjacji mi\u0119dzy talibami a przedstawicielami poprzedniej w\u0142adzy jak np. by\u0142ym prezydentem Hamidem Karzajem czy wicepremierem Abdullahem Abdullahem. Dla pierwszym potrzebne s\u0105 pieni\u0105dze i mi\u0119dzynarodowe uznanie, dla drugich wzgl\u0119dny spok\u00f3j i wp\u0142yw na rz\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jaki jest bilans tych dwudziestu lat?<\/p>\n\n\n\n

Al \u2013 Kaida nie tylko nie zosta\u0142a unicestwiona, ale te\u017c na jej bazie powsta\u0142o wiele innych grup terrorystycznych, wrogo nastawionych do Zachodu, a do Stan\u00f3w Zjednoczonych w szczeg\u00f3lno\u015bci. Osama bin Laden zosta\u0142 zabity, ale nie na terytorium okupowanym, tylko w s\u0105siednim Pakistanie, notabene przez jaki\u015b czas pa\u0144stwie b\u0119d\u0105cym sojusznikiem USA.  Budowanie demokracji, narodu i pa\u0144stwa zako\u0144czy\u0142o si\u0119 powrotem szariatu, pogwa\u0142cenia praw cz\u0142owieka i og\u00f3lnego terroru. Misja kosztowa\u0142a miliardy dolar\u00f3w i okupiona by\u0142a tysi\u0105cami ofiar po obu stronach konfliktu, a ka\u017cdy kolejny dzie\u0144 stacjonowania \u017co\u0142nierzy pogarsza\u0142 sytuacj\u0119 Afga\u0144czyk\u00f3w. Innymi s\u0142owy, wnioski, kt\u00f3re wyci\u0105gn\u0119li Sowieci z interwencji w Afganistanie, Amerykanom zaj\u0119\u0142y po\u0142ow\u0119 wi\u0119cej czasu. Dlatego jedyn\u0105 decyzj\u0105 lepsz\u0105 ni\u017c wycofanie wojsk z terytorium Afganistanu, by\u0142aby ta, o ich nigdy tam nie wysy\u0142aniu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak mawia\u0142 Cyceron nie zna\u0107 historii to by\u0107 zawsze dzieckiem. Zdaje si\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone nie odrobi\u0142y tej lekcji i ca\u0142y czas pope\u0142niaj\u0105 te same b\u0142\u0119dy. To samo mogli\u015bmy obserwowa\u0107 niemal p\u00f3\u0142 wieku temu w Wietnamie, czy ca\u0142kiem niedawno w Iraku. Desperacka potrzeba toczenia wojny przez to mocarstwo prowadzi do jeszcze wi\u0119kszych szk\u00f3d. Destabilizuje rejon, … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":513,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[148],"tags":[358,361,362,364,363,360,359],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/510"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=510"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":517,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/510\/revisions\/517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}