{"id":576,"date":"2021-10-10T16:00:55","date_gmt":"2021-10-10T16:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=576"},"modified":"2021-10-10T16:02:29","modified_gmt":"2021-10-10T16:02:29","slug":"casus-facebooka-czyli-kto-z-monopolem-wojuje-monopol-wywoluje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/?p=576","title":{"rendered":"Casus Facebooka, czyli kto z monopolem wojuje, monopol wywo\u0142uje"},"content":{"rendered":"\n

Czwarty dzie\u0144 pa\u017adziernika 2021 roku r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od pozosta\u0142ych tym, \u017ce na sze\u015b\u0107 godzin przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 Facebook, a tak\u017ce Instagram, WhatsApp i Messenger. To chyba najd\u0142u\u017csza taka awaria w historii w\u0142asno\u015bci Marka Zuckenberga. Konsekwencjami kilkugodzinnej absencji opr\u00f3cz oburzenia u\u017cytkownik\u00f3w, by\u0142y straty na gie\u0142dzie. Nie przekroczy\u0142y one, co prawda, zysk\u00f3w, jakie w ostatnim czasie, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 pandemii, odnotowa\u0142 Facebook, ale to nie koniec problem\u00f3w platformy. Ot\u00f3\u017c awaria na\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 na wyznania sygnalistki, kt\u00f3ra z\u0142o\u017cy\u0142a zarzuty wobec swojej by\u0142ej firmy i praktyk, jakich si\u0119 dopuszcza. Wed\u0142ug niej fejsbuk przymyka oko na szerzenie nienawi\u015bci i przyczynia si\u0119 do polaryzacji, bo wa\u017cniejsze s\u0105 dla niego zasi\u0119gi.<\/p>\n\n\n\n

Lewicowy komentariat od dawna ju\u017c zarzuca\u0142 platformom, \u017ce wykorzystuj\u0105 ludzi z nich korzystaj\u0105cych. \u017be u\u017cytkownicy tych\u017ce nie s\u0105 go\u015b\u0107mi czy klientami, ale nieodp\u0142atn\u0105 si\u0142\u0105 robocz\u0105. Z tym, \u017ce wolno\u015b\u0107 od niewoli r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce w tym pierwszym przypadku dzia\u0142amy dobrowolnie, nie za\u015b na zasadzie przymusu. Bowiem nikt nikogo nie zmusza, przystawiaj\u0105c rewolwer do skroni, do korzystania z Facebooka czy Twittera. Nikt te\u017c nie karze dzieli\u0107 si\u0119 swoimi przemy\u015bleniami z wirtualn\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 czy po\u015bwi\u0119ca\u0107 sw\u00f3j czas na surfowanie po morzu \u015bciek\u00f3w tych\u017ce platform. Ma\u0142o tego, jakim\u015b dziwnym trafem, ta tania si\u0142a robocza w liczbie oko\u0142o 13 milion\u00f3w (tyle pono\u0107 wp\u0142yn\u0119\u0142o skarg do fb) domaga\u0142a si\u0119 naprawy systemu w dniu awarii, by m\u00f3c z tego ,,ko\u0142chozu\u201d dalej korzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Chwilowa przerwa w us\u0142udze by\u0142a namiastk\u0105 tego jak wygl\u0105da\u0142by \u015bwiat bez fejsbuka. Oczywi\u015bcie nie ca\u0142kiem, bo istniej\u0105 jeszcze inne formy komunikacji, ale jednej z wielu, by\u0107 mo\u017ce najbardziej powszechnej. I tutaj dotykamy w zasadzie podstawowego problemu. Czy wy\u0142\u0105czenie na kilka godzin fb uniemo\u017cliwi\u0142o komunikacje komukolwiek. Na pewno utrudni\u0142o, ale powiedzie\u0107, \u017ce zablokowa\u0142o globaln\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 to rozmin\u0105\u0107 si\u0119 z prawd\u0105. St\u0105d i zarzuty wzgl\u0119dem platformy jakoby mia\u0142aby by\u0107 monopolist\u0105 te\u017c wydaj\u0105 si\u0119 bezpodstawne. Cho\u0107by z tego wzgl\u0119du, \u017ce w trakcie awarii ludzie ani nie zostali odci\u0119ci od informacji, ani nie utracili mo\u017cliwo\u015bci komunikowania si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105. W sukurs przysz\u0142y, powoli zapomniane ju\u017c oldskulowe sms-y, mms-y, firmowe wewn\u0119trzne komunikatory, a tak\u017ce Snapchat, TikTok i  Twitter. Zreszt\u0105 bez ma\u0142a ten ostatni zyska\u0142 na awarii konkurencji i zanotowa\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 od pocz\u0105tku powstania, czyli od 2006 roku. Sukces odby\u0142 si\u0119 oczywi\u015bcie kosztem firmy Zuckenberga, kt\u00f3ra zaliczy\u0142a 5 % spadek. Innymi s\u0142owy, gdyby nie by\u0142o Facebooka, trzeba by\u0142oby go wymy\u015bli\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I je\u017celi Facebook wraz ze swoimi ,,c\u00f3rkami\u201d ma jaki\u015b monopol, chocia\u017c to te\u017c za du\u017co powiedziane, no ale zdecydowanie wyprzedza pod tym wzgl\u0119dem konkurencj\u0119, to jest to rynek web reklam. Co prawda wiele platform spo\u0142eczno\u015bciowych upad\u0142o, b\u0105d\u017a zosta\u0142o wykupionych przez wi\u0119kszego gracza. Ale nawet je\u017celi przyj\u0105\u0107, \u017ce Facebook w tym czasie sta\u0142 si\u0119 monopolist\u0105, to nie dlatego, \u017ce stosowa\u0142 jakie\u015b nieuczciwe praktyki, b\u0105d\u017a by\u0142 to monopol wymuszony, czyli taki, kt\u00f3ry powsta\u0142 sztucznie za pomoc\u0105 pa\u0144stwa i jego interwencji, w postaci licencji, subsydi\u00f3w czy akt\u00f3w prawnych, ale dlatego \u017ce przedstawi\u0142 ciekawsz\u0105 ofert\u0119. Tak jak teraz TikTok, kt\u00f3ry \u015bwi\u0119ci triumfy w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy i w b\u0142yskawicznym tempie zyskuje zasi\u0119gi, o jakim mog\u0105 pomarzy\u0107 ,,starsi koledzy\u201d. Rozrost chi\u0144skiej platformy ju\u017c wzbudza strach w rzekomym monopoli\u015bcie, kt\u00f3ry szacuje, \u017ce w przeci\u0105gu kolejnych dw\u00f3ch lat mo\u017ce straci\u0107 nawet 45% swojego dziennego ruchu.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie niepokoj\u0105ce s\u0105 informacje o tym, \u017ce fejsbuk zbiera informacje na nasz temat. Wie o nas wi\u0119cej ni\u017c chcieliby\u015bmy pokaza\u0107. I nie chodzi o te, kt\u00f3re sami ochoczo o sobie udost\u0119pniamy \u2013 bo w jaki\u015b spos\u00f3b to nasza \u015bwiadoma ekspozycja, ale te, kt\u00f3re s\u0105 zbierane za spraw\u0105 cookies, czyli wszystkich po\u0142\u0105czonych stron z fb, na kt\u00f3re zagl\u0105damy, a kt\u00f3re ten ostatni zach\u0142annie agreguje. Na zasadzie ,,poka\u017c mi na jakie strony wchodzisz, a powiem ci kim jeste\u015b\u201d. W ten spos\u00f3b tworzy profil klienta, dostosowuje reklamy itd. W jaki\u015b spos\u00f3b mo\u017cna usprawiedliwi\u0107 fakt, \u017ce robi to w momencie, kiedy jeste\u015bmy jego u\u017cytkownikami, bo poniek\u0105d sami wyrazili\u015bmy na to zgod\u0119. To samo tyczy si\u0119 tych, kt\u00f3rzy posiadali konto, a p\u00f3\u017aniej je usun\u0119li, bo jest to zapisane w ich polityce prywatno\u015bci. Gorzej je\u017celi zbiera dane od os\u00f3b, kt\u00f3re nigdy nie mia\u0142y swojego konta na fb i tym samym nie wyrazi\u0142y na to zgody. Niepokoj\u0105ce dlatego, \u017ce (nie tylko mo\u017ce, ale te\u017c to zrobi\u0142) handluje naszymi danymi, jak w przypadku Cambridge Analytica. Przypomnijmy, Facebook udost\u0119pni\u0142 brytyjskiej firmie dane tysi\u0119cy u\u017cytkownik\u00f3w, by tworzy\u0107 odpowiednie profile i dopasowywa\u0107 do nich tre\u015bci polityczne. Innymi s\u0142owy pos\u0142u\u017cy\u0142o to do manipulowania opini\u0105 publiczn\u0105 i w konsekwencji wp\u0142ywania na wyniki wybor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Prawd\u0105 jest te\u017c to, \u017ce fb przyczynia si\u0119 do zamykania w ba\u0144kach informacyjnych i polaryzacji. Tylko akurat tutaj nie jest czarnym koniem w wy\u015bcigu szerzenia nienawi\u015bci. Tak dzia\u0142a ca\u0142y Internet, a nie tylko ta platforma. Czy to oznacza, \u017ce nale\u017cy zlikwidowa\u0107 Internet? Nie, bo warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce opr\u00f3cz wad ma te\u017c zalety. Kto wie czy nie liczniejsze? Otwiera na \u015bwiat, daje niesko\u0144czon\u0105 ilo\u015b\u0107 informacji, u\u0142atwia za\u0142atwianie mn\u00f3stwa spraw, pozwala po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z dowoln\u0105 osob\u0105 na Ziemi itd. Paradoksalnie wi\u0119c nie tylko dzieli, ale te\u017c \u0142\u0105czy. Jest jak n\u00f3\u017c, kt\u00f3ry mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 do krojenia, ale te\u017c do zabijania. Ka\u017cda niemal rzecz w nieodpowiednich r\u0119kach mo\u017ce doprowadzi\u0107 do tragedii. Ale to nie pow\u00f3d by jej zakaza\u0107. \u015awiat nie stanie si\u0119 lepszy tylko dlatego, \u017ce ograniczymy dost\u0119p do jakiej\u015b us\u0142ugi. Spojler. Zab\u00f3jstwa, nienawi\u015b\u0107, przemoc istnia\u0142y przed wynalezieniem Internetu, ma\u0142o tego, nawet przed powstaniem Facebooka.<\/p>\n\n\n\n

To wszystko prawda, tylko jaka jest alternatywa?<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3rzy rozwi\u0105zanie widz\u0105 w nacjonalizacji. Rozumiem, \u017ce skoro to, co prawda z globalnym zasi\u0119giem, ale firma ameryka\u0144ska, to mia\u0142aby zosta\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 rz\u0105du USA. Czy mo\u017ce udzia\u0142y, jak akcjonariusze, mia\u0142yby wykupi\u0107 poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa? Wygl\u0105da na to, \u017ce akolici tego rozwi\u0105zania b\u0119d\u0105 czuli mniejsz\u0105 niesprawiedliwo\u015b\u0107 i wi\u0119ksze bezpiecze\u0144stwo, kiedy ich danymi b\u0119dzie zamiast prywatnego nadawcy rozporz\u0105dza\u0142 rz\u0105d ameryka\u0144ski albo jakie\u015b oberpa\u0144stwo. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy jednym i drugim polega mi\u0119dzy innymi na tym, \u017ce pa\u0144stwo ma monopol na prawne u\u017cycie si\u0142y w przeciwie\u0144stwie do prywatnego w\u0142a\u015bciciela, ale kto by si\u0119 przejmowa\u0142. Lewiatan wraca do gry, a Hobbes mo\u017ce by\u0107 dumny.<\/p>\n\n\n\n

To zreszt\u0105 te\u017c jest symptomatyczne, jak kto\u015b wpadnie na jaki\u015b pomys\u0142, stworzy firm\u0119, odniesie sukces, to mo\u017ce by\u0107 niemal stuprocentowo pewny, \u017ce zaraz znajdzie si\u0119 grupa ,,kreatywnych\u201d, kt\u00f3rej b\u0142yskotliwym rozwi\u0105zaniem jest przej\u0119cie nie swojej w\u0142asno\u015bci, bo stwarza zagro\u017cenie, nikt nie ma nad tym kontroli i o zgrozo ma z tego pieni\u0105dze a nie, jak ,,nale\u017cy\u201d, dzia\u0142a charytatywnie. Nie ma nic bardziej motywuj\u0105cego do dzia\u0142ania, zak\u0142adania firmy i innowacji ni\u017c wizja wyw\u0142aszczenia w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

A wi\u0119c znowu, Facebook nie jest wolny od b\u0142\u0119du. Wiele mo\u017cna mu zarzuci\u0107, ale nie to, \u017ce jest monopolist\u0105. Przynajmniej do czasu, gdy pa\u0144stwo nie sprawi, \u017ce tak si\u0119 stanie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czwarty dzie\u0144 pa\u017adziernika 2021 roku r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od pozosta\u0142ych tym, \u017ce na sze\u015b\u0107 godzin przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 Facebook, a tak\u017ce Instagram, WhatsApp i Messenger. To chyba najd\u0142u\u017csza taka awaria w historii w\u0142asno\u015bci Marka Zuckenberga. Konsekwencjami kilkugodzinnej absencji opr\u00f3cz oburzenia u\u017cytkownik\u00f3w, by\u0142y straty na gie\u0142dzie. Nie przekroczy\u0142y one, co prawda, zysk\u00f3w, jakie w ostatnim czasie, g\u0142\u00f3wnie za … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":578,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[158,20],"tags":[400,399,272,401],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=576"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":579,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576\/revisions\/579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tumultpolityczny.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}